ΙνστιτΟΥτο ΜοριακΗς ΒιολογΙας και ΒιοτεχνολογΙας

Ιδρυμα ΤεχνολογΙας Ερευνας

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Ανακοινώθηκαν τα γονιδιόματα του παρασίτου της ελονοσίας και του κουνουπιού-φορέα.

Συμμετοχή και του Ινστιτούτου Μοριακής Βιολογίας & Βιοτεχνολογίας του ΙΤΕ στην διεθνή αυτή επιτυχία που θα επιταχύνει την καταπολέμηση της ελονοσίας

Σε παράλληλες συνεντεύξεις τύπου που δώθηκαν στις 2 Οκτωβρίου στην Ουάσιγκτον και στο Λονδίνο, επιστήμονες που εκπροσωπούσαν δύο μεγάλα διεθνή ερευνητικά δίκτυα ανακοίνωσαν την δημοσίευση της αλληλουχίας των γονιδιομάτων του κουνουπιού-φορέα Anopheles gambiae και του παρασίτου της ελονοσίας Plasmodium falciparum στα περιοδικά Science και Nature αντιστοίχως. H γνώση των δύο γονιδιομάτων αναμένεται ότι θα επιταχύνει την έρευνα για τη οριστική εξάλειψη της ελονοσίας.

Η ελονοσία είναι μιά ασθένεια που μέχρι πρίν από περίπου 50 χρόνια αποτελούσε μία μάστιγα για τη χώρα μας. Ενώ όμως στην Ελλάδα, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, έχει πλέον εκλείψει πλήρως, στις τροπικές χώρες η ελονοσία σκοτώνει 1,5-2,7 εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως, κυρίως παιδιά στην υποσαχάρια Αφρική. Επί πλέον, το κοινωνικό κόστος από τις εκατοντάδες εκατομμύρια κρούσματα κάθε χρόνο αποτελεί ένα φρένο στην ανάπτυξη πολλών κρατών στην Αφρική, στην Ασία και στην Νότιο Αμερική. Παρά τις πολυετείς προσπάθειες της Παγκοσμίας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ), ο έλεγχος της ασθένειας σε ευρεία κλίμακα είναι σχεδόν αδύνατος. Τα περισσότερα ανθελονοσιακά φάρμακα έχουν πάψει να είναι αποτελεσματικά λόγω ανθεκτικότητας του παρασίτου και ο έλεγχος των κουνουπιών είναι πρακτικώς ανύπαρκτος στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου ενδημεί η ελονοσία, λόγω κλιματολογικών συνθηκών και βιολογικών δεδομένων των κουνουπιών, αλλά και της φτώχιας και μεγάλων κοινωνικών προβλημάτων. Η διαθεσιμότητα της αλληλουχίας του παθογόνου παρασίτου και του κυριότερού του φορέα δίνουν τώρα νέες ελπίδες για μία πιθανή εναλλακτική, μελλοντική καταπολέμηση της νόσου, είτε μέσω πρόληψης (εμβολίου) και θεραπείας, είτε μέσω του ελέγχου των κουνουπιών που τη μεταφέρουν.

Στην ερευνητική προσπάθεια που αφορούσε τον κυριότερο φορέα της ελονοσίας, τον ανωφελή κώνωπα Anopheles gambiae, συμμετείχαν πολλές ερευνητικές ομάδες. Κεντρικό ρόλο είχαν εργαστήρια από τις ΗΠΑ (κυρίως η εταιρία Celera Genomics, γνωστή από το ανάλογο έργο της στο γονιδίωμα του ανθρώπου, και το Πανεπιστήμιο Notre Dame), την Γαλλία (Ινστιτούτο Pasteur και το κρατικό κέντρο αλληλούχισης Genoscope), το Ευρωπαϊκό Εργαστήριο Μοριακής Βιολογίας της Χαϊδελβέργης (EMBL) και το Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας και Βιοτεχνολογίας (ΙΜΒΒ) του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Ερευνας (ΙΤΕ) στο Ηράκλειο Κρήτης. Οι επί κεφαλής των ομάδων αυτών καθώς και εκπροσώποι του Προγράμματος έρευνας Τροπικών νόσων της Παγκοσμίας Οργάνωσης Υγείας (WHO/TDR), αποτέλεσαν και την συντονιστική επιτροπή του προγράμματος που χρηματοδοτήθηκε κυρίως από το Αμερικανικό Ινστιτούτο Αλλεργιών και Λοιμωδών Νόσων (NIAID), την Γαλλική Κυβέρνηση και το WHO/TDR. H ομάδα του ΙΜΒΒ, κάτω από την ερευνητική καθοδήγηση του Ερευνητή και Καθηγητή του Πανεπιστημίου Κρήτης Κίτσου Λούη, συμμετείχε τόσο στην παραγωγή και ανάλυση των αποτελεσμάτων όσο και στην ανάπτυξη της σχετικής βάσεως δεδομένων AnoBase.

Για τα επόμενα χρόνια προγραμματίζεται η συνέχιση του προγράμματος τόσο στο επίπεδο της μεταγονιδιοματικής έρευνας όσο και στο επίπεδο της περαιτέρω ανάπτυξης των βάσεων δεδομένων, πεδία στα οποία θα εξακολουθήσει να συμμετέχει και το ΙΜΒΒ. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο ΙΜΒΒ, η δουλειά πάνω στα κουνούπια και την ελονοσία περιλαμβάνει και την έρευνα των μοριακών αλληλεπιδράσεων μεταξυ εντόμων-φορέων και παρασίτων που διεξάγεται τόσο από την ομάδα του κ. Λούη όσο και από τον κ. Λουκέρη, νέο ερευνητή του ΙΜΒΒ. Τέλος, σημαντική παράμετρος μιάς επιτυχούς ανθελονοσιακής πολιτικής είναι και η μεταφορά γνώσης και τεχνογνωσίας μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων και για τούτο πρέπει να τονισθεί και η συμμετοχή της ομάδας του κ. Λούη σε προγράμματα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγίειας για την εκπαίδευση των επιστημόνων από τις τροπικές χώρες.

Πληροφορίες:

Κ. Λούης, Υπεύθυνος Ερευνητής (από 6 Οκτωβρίου), 0810-391119

Γ. Θηραίος (Διευθυντής ΙΜΒΒ), 0810-391109